Zapusty, karnawał czy mięsopusty? Czas zabawy okiem żercy słowiańskiego

Zapusty, mięsopusty, śledzik – choć dziś nazwy te kojarzą się głównie z karnawałową zabawą, ich korzenie sięgają dawnych wierzeń i rytuałów słowiańskich. Był to czas graniczny, pełen symboliki, obrzędów i społecznych przewrotów. Jak wyglądały te obchody i co naprawdę oznaczały? Posłuchajcie rozmowy z żercą słowiańskim Marcinem Piątkowskim!

Marcin Piątkowski jest żercą Rodzimego Kościoła Polskiego Kościoła, a także wieloletnim badaczem kultury słowiańskiej –  jej wierzeń, mitów, legend oraz symboliki. Zakres jego badań obejmuje teren całej Polski, co przekłada się na bogatą i przekrojową wiedzę na temat dawnych obrzędów.

Aby oddać wagę i charakter tego święta, musimy na początku zaznaczyć, że będziemy mówić o zapustach, które funkcjonują pod różnymi nazwami, takimi jak śledzik, podkoziołek czy mięsopusty”

– podkreślał żerca słowiański Marcin Piątkowski.

Określenia „karnawał” i „zapusty” odnoszą się do tego samego okresu w roku i często stosowane są zamiennie. Genezy samego słowa „karnawał” należy jednak szukać w starożytnym Rzymie:

Karnawał to słowo pochodzenia rzymskiego. »Carnavalis« oznacza wóz wiozący okręt. W tym samym czasie, w którym dziś obchodzimy karnawał, w Rzymie odbywały się igrzyska i zabawy ku czci Dionizosa oraz Izydy. Ozdobiony wóz był symbolem oddawania czci tym bóstwom”.

Zdaniem żercy słowiańskiego podobieństw między dawnymi, pogańskimi obchodami a współczesnym karnawałem jest więcej niż różnic, choć nie wszystko wyglądało tak jak dziś:

Był to czas dobrej zabawy, obfitego jedzenia i pewnego rozpasania — można powiedzieć: wielkiej uczty. Jednak u podstaw tego okresu leżało tak zwane »zdziczenie obyczajów«, czyli ich symboliczne odwrócenie. Biedny stawał się bogatym, chłop panem, a szlachcic przebierał się za cygana i odwrotnie”.

Czy w kulturze słowiańskiej zapusty były jedynie czasem beztroskiej zabawy, czy też niosły ze sobą głębsze, symboliczne znaczenie? Kim byli przebierańcy i jaką rolę odgrywały obrzędowe uczty oraz rytuały przejścia między zimą a wiosną? O tym oraz o wielu innych ciekawostkach związanych z karnawałem i zapustami słowiańskimi posłuchacie w rozmowie Weroniki Tarasiewicz z Marcinem Piątkowskim.