RADIO UWM FM Jak rozpoznać fake newsy? Jak rozmawiać bez przemocy i nie zgubić się w natłoku bodźców? Na te pytania odpowiada projekt „Sprawdzam!” realizowany przez Stowarzyszenie Szałstry. To inicjatywa, która łączy edukację medialną, emocjonalną i działania twórcze mieszkańców gmin Jonkowo i Świątki.
Internet daje niemal nieograniczony dostęp do wiedzy, ale przynosi też nowe wyzwania – dezinformację, hejt, przeciążenie emocjonalne i trudności w komunikacji. Projekt „Sprawdzam!” powstał właśnie jako odpowiedź na te problemy.
Od kwietnia do września jego uczestnicy biorą udział w warsztatach, podczas których uczą się krytycznego podejścia do informacji, świadomego korzystania z nowych technologii oraz budowania relacji. W działania zaangażowani są zarówno młodzi ludzie, jak i dorośli oraz seniorzy.
To jest projekt, który pomaga młodzieży i dorosłym odnaleźć się w świecie internetu i informacji. Wspólnie będziemy uczyć się, jak rozpoznawać fake newsy, jak radzić sobie z hejtem, ale też jak lepiej się komunikować. Bardzo często spotykam się z tym, jak trudno jest rozmawiać bez przemocy, wyciszyć emocje, kiedy się z czymś nie zgadzamy i otworzyć się na to, że ktoś może mieć zupełnie inną perspektywę”
– mówi Joanna Barchetto-Sojka ze Stowarzyszenia Szałstry.
Projekt zakłada nie tylko rozmowy i warsztaty, ale przede wszystkim praktyczne działania. Uczestnicy będą tworzyć własne materiały dziennikarskie, nagrywać podcasty, przygotowywać plakaty i sprawdzać, jak naprawdę działają media. W planach są również wizyty w redakcjach.
Jednym z efektów projektu mają być także specjalne podcasty „na dobranoc”, wspierające wyciszenie i cyfrową higienę:
Jesteśmy przebodźcowani. Warto przyjrzeć się temu, jak zaczynamy dzień, w którym momencie telefon i internet stają się osią naszych działań i co robimy przed snem. Nie chodzi o to, żeby z tego nie korzystać, ale żeby wybierać świadomie”.
Projekt skierowany jest przede wszystkim do mieszkańców terenów wiejskich. Jak tłumaczą organizatorzy, wynika to z realnych potrzeb lokalnej społeczności. W mniejszych miejscowościach dostęp do stałych miejsc spotkań, kultury i działań dla młodzieży bywa ograniczony.
Pomysł na „Sprawdzam!” wyrósł m.in. z doświadczeń Klubu Młodzieżowego Wolność, prowadzonego przez Stowarzyszenie Szałstry. To właśnie rozmowy z młodymi ludźmi, rodzicami i seniorami pokazały, jak bardzo potrzebne są przestrzenie do spotkań i wzajemnego słuchania:
Ten projekt powstał z potrzeby. My wchodzimy w świat młodych z szeroko rozpostartymi ramionami i nastroszonymi uszami, żeby usłyszeć, czego oni naprawdę potrzebują. To nie jest tak, że wymyśliliśmy działania i teraz próbujemy dopasować do nich młodzież. To odpowiedź na ich głosy”.
Ważnym elementem inicjatywy jest również wymiana międzypokoleniowa. Młodzież będzie wspierać seniorów w poruszaniu się po świecie internetu i nowych technologii, ale, jak podkreślają organizatorzy, nauka ma działać w obie strony:
Nie chodzi o to, że jedna grupa ma uczyć drugą. Chcemy uczyć się wzajemnie. Chcemy, żeby młodzi potrafili mówić o swoich emocjach i wyrażać własne zdanie, a seniorzy czuli się bezpieczniej w świecie informacji. Chodzi o to, żeby zrobić razem coś fajnego, umieć mówić i być słuchanym”.
W projekt zaangażowani są również sami młodzi mieszkańcy, którzy pomagają przy wydarzeniach i działaniach organizowanych lokalnie.
Czasem mamy kiermasze, czasem spotkania, występy. Pomagamy przygotowywać wydarzenia, ustawiamy przestrzeń, robimy różne rzeczy razem”
– opowiadają uczestnicy projektu Aleks i Kuba.
„Sprawdzam!” potrwa do 1 września 2026 roku. Efektem działań będą m.in. materiały wideo stworzone przez młodzież, kampania informacyjna, wystawa plakatów oraz podcasty poświęcone emocjom i cyfrowej równowadze.
O projekcie, potrzebach młodych ludzi i budowaniu lokalnej wspólnoty z Joanną Barchetto-Sojką oraz Aleksem i Kubą rozmawiała Maja Kuzimska.
