Jak pachnie Olsztyn? Nowa premiera w Teatrze Jaracza

Czy miasto można poznać po zapachu? Jak pachnie Olsztyn dla jego mieszkańców, a jak dla osób, które przyjeżdżają tu po raz pierwszy? Takie pytania stawiają twórcy spektaklu „Olsztyn. Instrukcja obsługi”, którego premiera odbędzie się 9 października na Scenie Kameralnej Teatru im. Stefana Jaracza. Przedstawienie w reżyserii Weroniki Zajkowskiej i Markusa Falka łączy historie mieszkańców, wspomnienia o dawnym Allenstein i dokumentalną opowieść o tożsamości miasta.

Fot.: Mateusz Kolasa

Pomysł na spektakl pojawił się z inicjatywy Pawła Dobrowolskiego, który zaproponował twórcom przyjrzenie się historii Warmii i Mazur oraz Olsztyna. Weronika Zajkowska i dramaturżka Karolina Szczypek rozpoczęły od rozmów z mieszkańcami i zbierania materiałów. W trakcie pracy pojawił się jednak nieoczekiwany wątek.

Traf chciał, że w trakcie rezydencji, którą tutaj odbywałyśmy z Karoliną na przełomie maja i czerwca, okazało się, że jest w Olsztynie inna ekipa. Ekipa realizatorów zagranicznych, którzy przyjechali do Olsztyna z bardzo konkretną historią, historią Gertrude, prababki Tobiasa Schneidera. (…) W jakiś bardzo naturalny sposób okazało się, że połączymy siły i że połączymy tę historię, którą oni przynieśli, z tym materiałem, który nam się z Karoliną Szczypek udało znaleźć”

– opowiada Weronika Zajkowska.

Miasto zapisane w zapachach

Historia Gertrude, która przed laty mieszkała w Allenstein, stała się jednym z głównych wątków przedstawienia. Ważną rolę odgrywają w nim zapachy, przywołujące pamięć o miejscach i wydarzeniach. Twórcy zastanawiają się również nad tym, jak różnie można odbierać to samo miasto.

Zapach też każdy czuje inaczej. I tak jak dla mnie Olsztyn jest jakimś konkretnym zbiorem zapachów, które mogłabym opisać, podejrzewam, że każdy mógłby to odczytać kompletnie inaczej. (…) Myślę, że każdy trochę musi sobie wydeptać własną ścieżkę po każdym mieście”

– mówi reżyserka.

Spektakl łączy prawdziwe historie, materiały filmowe i teatralną fikcję. Pokazuje także kulisy pracy twórców, którzy musieli zdecydować, jak opowiedzieć o miejscu, z którym wcześniej nie byli związani. O poszukiwaniu materiałów i powstawaniu przedstawienia opowiedziała naszej reporterce Weronika Zajkowska.

Olsztyn widziany na nowo

Nietypowy sposób pracy wpłynął również na aktorów. Milena Gauer występuje w przedstawieniu pod własnym nazwiskiem, jako aktorka Teatru Jaracza. Współpraca z międzynarodowym zespołem skłoniła ją do przyjrzenia się miejscom, które dobrze zna.

Zdarza mi się, że patrzę na Olsztyn jakby oczami zewnętrznymi. Patrzę na przykład na jakieś ślady dawnego świata, chociażby w okolicy, gdzie mieszkam, i wyobrażam sobie, jak ta ulica mogła wyglądać, kiedy Olsztyn był całkowicie niemiecki. Zaczęłam się nad tym ostatnio zastanawiać, czy patrzeć w ogóle na to miasto i wąchać je na nowo”

– przyznaje aktorka.

Dla Macieja Cymorka udział w spektaklu był okazją do poznania historii Olsztyna. Aktor nie pochodzi z tego miasta, a jego zadanie sceniczne okazało się szczególnie nietypowe:

W pewnym momencie się okazało, że trzeba to trochę fabularyzować i przenosimy to tutaj na scenę. Też jest trochę materiałów filmowych. (…) Pojawił się pomysł, żebym to ja grał partnera naszego reżysera, a potem doszedł jeszcze poziom taki, że nawet samego reżysera, więc ta układanka jest tak wielopoziomowa”.

Jak wyglądały próby i co aktorzy odkryli podczas pracy nad spektaklem? O tym Ali Orent opowiedzieli Milena Gauer i Maciej Cymorek.

Premiera spektaklu „Olsztyn. Instrukcji obsługi” odbędzie się w piątek 9 października o godz. 19:00 na Scenie Kameralnej Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Kolejne przedstawienia zaplanowano na 10 i 11 oraz 28 i 29 października.