„Własnym Głosem”. Teatr Jaracza odda scenę językom regionalnym

Język śląski, podlaski, jidysz i gwara świętokrzyska zabrzmią na scenie Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Pod koniec czerwca odbędzie się pierwszy przegląd teatralny „Własnym Głosem”. To wydarzenie poświęcone różnorodności językowej, lokalnym tożsamościom i historiom opowiadanym z własnej perspektywy.

Grafika: Teatr im. S. Jaracza w Olsztynie

Przegląd organizowany wspólnie przez Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie oraz Instytut Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej odbędzie się 27 i 28 czerwca. W programie znalazły się cztery spektakle prezentujące języki i gwary, które przez lata często pozostawały poza głównym nurtem kultury.

Jak podkreśla Krzysztof Marszałek, p.o. dyrektora Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej, pomysł stworzenia przeglądu wynikał z obserwacji zmian zachodzących w kulturze:

Zauważyliśmy, że pojawia się coraz więcej spektakli realizowanych w językach mniejszości narodowych i językach regionalnych. Po śląsku, po kaszubsku, po podlasku czy w gwarze świętokrzyskiej. Uznaliśmy, że to nowe zjawisko, na które warto zwrócić uwagę, bo pokazuje, że budzą się lokalne tożsamości. Ludzie zaczynają widzieć ich znaczenie dla siebie osobiście”.

Twórcy przeglądu chcą pokazać, że język regionalny nie jest wyłącznie elementem codzienności czy domowych rozmów, ale może stać się również pełnoprawnym językiem sztuki.

Świat zmierza ku globalizacji, wszystko staje się podobne. I nagle część z nas zwraca się w stronę własnej lokalności, własnego języka i własnej kultury. Chcemy pokazać, że każdy język i każda gwara zasługują na szacunek. Spektakl w gwarze świętokrzyskiej pokazuje, że ten język jest w stanie wyrazić wszystko – również najbardziej skomplikowane emocje i myśli”

– dodaje Marszałek.

Dlaczego języki regionalne coraz częściej pojawiają się na teatralnych scenach i co mówią o naszej tożsamości? Posłuchajcie Krzysztofa Marszałka.

W ramach przeglądu publiczność zobaczy m.in. spektakl „Mianujom mie Hanka” Teatru Korez, który zdobył ogromną popularność i został zarejestrowany przez Teatr Telewizji. W programie znalazła się także „Spowiedź w drewnie” w gwarze świętokrzyskiej oraz przedstawienia w języku podlaskim i jidysz.

Jak zaznacza Paweł Dobrowolski, dyrektor Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie, „Własnym Głosem” to pierwsza tego typu inicjatywa w Polsce:

Oddamy głos różnym językom regionalnym. Chcemy zaprezentować publiczności w Olsztynie cztery spektakle, które pokazują tę różnorodność. To pierwsza taka inicjatywa w kraju, dlatego liczymy, że zainteresuje nie tylko mieszkańców naszego regionu, ale także widzów z całej Polski”.

Wszystkie spektakle prezentowane podczas przeglądu będą monodramami. Jak tłumaczy dyrektor teatru, ta forma pozwala przede wszystkim skupić się na samym fenomenie języka.

Chcemy pokazać, że takie spektakle powstają, że te języki żyją i są zrozumiałe również dla osób, które na co dzień ich nie znają. Trzeba traktować je jako różnorodność, która wzbogaca język polski, a nie jako konkurencję dla niego”

– podkreśla Dobrowolski.

Przeglądowi będą towarzyszyć także rozmowy i panele dyskusyjne poświęcone językom regionalnym. Organizatorzy zapowiadają również, że wydarzenie ma być dostępne dla jak najszerszego grona odbiorców – spektakl w języku jidysz zostanie przetłumaczony, trwają także przygotowania do tłumaczenia przedstawień na język migowy.

Jakie spektakle będzie można zobaczyć podczas przeglądu „Własnym Głosem” i dlaczego warto usłyszeć te historie właśnie w językach regionalnych? Posłuchajcie Pawła Dobrowolskiego.

Organizatorzy mają nadzieję, że „Własnym Głosem” nie będzie jednorazowym wydarzeniem. Jak podkreślają, przegląd ma być również impulsem dla kolejnych twórców, by sięgali po języki i gwary obecne w różnych częściach Polski. Pierwsza edycja przeglądu odbędzie się 27 i 28 czerwca w Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie.