Słowianie, wiedźmy i „Motanka”. Magda Kuraś z nową płytą

Są płyty, których nie da się zamknąć w jednym gatunku ani opisać kilkoma zdaniami. Nie dlatego, że są przesadnie skomplikowane, lecz dlatego, że próbują opowiedzieć coś, co trudno ubrać w słowa. „Motanka” Magdy Kuraś Quintet należy właśnie do tej kategorii. To muzyka, w której głos staje się instrumentem, tradycja nie jest muzealnym eksponatem, a ludowe inspiracje prowadzą w stronę osobistej opowieści o więziach, stracie i przemianie.

Album ukazał się pod koniec sierpnia 2026 roku nakładem Alpaka Records. Siedem utworów tworzy spójną całość, choć każdy otwiera nieco inne drzwi do świata wykreowanego przez zespół. Jest w nim miejsce na obrzędowość, powtarzalność przypominającą zaklęcie, surowe akustyczne brzmienie i emocje, które nie zawsze potrzebują dosłownego wyjaśnienia. Nie znajdziemy tu prostego powrotu do folkloru ani próby odtworzenia dawnych pieśni. Magda Kuraś i towarzyszący jej muzycy robią coś ciekawszego: przyglądają się temu, co w tradycji wciąż może być żywe, i sprawdzają, jak zabrzmi to we współczesnej opowieści.

Moim marzeniem było wziąć na tapet inspiracje Słowianami. Tradycjami, ich wierzeniami, ale bardzo szeroko. I nagle pojawiła się historia wiedźmy, która nie jest już do końca traktowana jako ta zła. Nagle pojawia się chrześcijaństwo wchodzące na ziemie Słowian. Jesteś kobietą, która jest uznana za „tą która wie”, wiedźmę. Ludzie do tej pory przychodzili do Ciebie z różnymi problemami, ale teraz nagle jesteś bardziej zła niż dobra, bo na twoje miejsce wszedł Bóg nowej religii. Powoli jesteś izolowana od swojego środowiska i społeczności”

W centrum tej opowieści są słowa: własne, odzyskane i zapisane na nowo. Niosą one doświadczenia kobiet, ale nie opowiadają wyłącznie o losie jednej osoby. Pokazują, jak osobiste historie łączą się z doświadczeniami poprzednich pokoleń i jak wiele przeżyć, emocji i wspomnień powraca w życiu kolejnych kobiet.

Od „Plonów” do własnego folkloru

Żeby lepiej zrozumieć „Motankę”, warto cofnąć się do wcześniejszych etapów muzycznej drogi Magdy Kuraś Quintet. Zespół powstał w 2022 roku, a jego członków połączyło zainteresowanie muzyką etniczną, rytuałami i wspólnym poszukiwaniem języka, który pozwalałby opowiadać emocje bez konieczności zamykania ich w jednej stylistycznej formule.

Ważnym punktem na tej drodze był „Tryptyk biłgorajski”, projekt odwołujący się do tradycyjnych pieśni z regionu Biłgoraja. Zespół nie potraktował ich jednak jak materiału do wiernego odtworzenia. Interesowało go raczej to, co kryje się w dawnych historiach: tęsknota, rozczarowanie, nieudana miłość i doświadczenia, które mimo upływu lat pozostają zaskakująco aktualne. Tradycja nie jest dla niego zbiorem zamkniętych form, których nie wolno zmieniać. Staje się punktem wyjścia do rozmowy z teraźniejszością.

Na „Motance” ten kierunek rozwija się dalej. Tym razem centrum projektu stanowią autorskie teksty Magdy Kuraś, a zespół coraz śmielej buduje własny świat symboli, dźwięków i skojarzeń. Zamiast sięgać wyłącznie po gotowe opowieści, tworzy nowe pieśni, które brzmią tak, jakby mogły istnieć od dawna.

Między miejscem pochodzenia a własną opowieścią

W twórczości Magdy Kuraś ważne miejsce zajmuje Biłgoraj i szerszy kontekst kultury, z której wyrasta jej muzyczna wyobraźnia. Nie chodzi jednak wyłącznie o geograficzne pochodzenie czy odwołania do konkretnych melodii. Istotniejsza wydaje się sama potrzeba szukania w tradycji czegoś, co można przełożyć na własne doświadczenie.

W przypadku „Motanki” ta relacja nie sprowadza się do nostalgii. Album nie próbuje stworzyć pocztówki z przeszłości ani idealizować dawnego świata. Sięga raczej po jego symbole i atmosferę, żeby mówić o sprawach bardzo osobistych.

Nie jestem typem badacza. To jak pamiętam i odkrywam tradycje Biłgoraja, to nie jest do końca pryzmat badawczy czy przez szukanie w archiwach. To jak ja chciałam przedstwić Biłgoraj, jest takie jakie ja go zapamiętałam. To moje subiektywne patrzenie na te historie”

Czym właściwie jest motanka?

Tytuł albumu odsyła do motanki, tradycyjnej słowiańskiej lalki wykonywanej przez wiązanie materiału, bez użycia igły. W różnych współczesnych interpretacjach motanki wiąże się z intencjami, życzeniami, pamięcią i symboliką ochronną. W świecie stworzonym przez kwintet ten motyw zyskuje dodatkowe znaczenie.

Ja nie miałam pojęcia czym jest motanka. Musiałam do tworzenia tej płyty przeczytać parę książek, żeby zaznajomić się z tradycją czy wierzeniami Słowian. Jak przeczytałam czym ona jest (motanka) to bardzo mnie dotknęło to, że motanki nie mają twarzy, bo nie mogą przyjąć osobowości. To jest dla mnie niesamowite, tak pod względem prywatnym, dlatego że koncept powstał najpierw, potem zaczęło się zbieranie moich inspiracji już takich wierzeniowych i tradycji. I jak natrafiłam na Motankę, to sobie pomyślałam, że to jest właśnie to, co chcemy zrobić z tej kobiety, którą izoluje jej społeczność. Nie chcemy jej dawać osobowości”

Słuchając tej płyty, można odnieść wrażenie, że zespół sam tworzy muzyczną motankę: łączy głosy, instrumenty, inspiracje i emocje, nie próbując wygładzić wszystkich różnic. Zamiast idealnie równej powierzchni otrzymujemy coś, co ma fakturę, ciężar i własną historię.

Magda Kuraś Quintet tworzą Magda Kuraś, Maciej Świniarski, Tomasz Chyła, Ziemowit Klimek i Jakub Krzanowski. Tomasz Chyła odpowiada za partie skrzypiec, Ziemowit Klimek za kontrabas, a Jakub Krzanowski za perkusję. Wszyscy trzej uczestniczą również w warstwie wokalnej. Maciej Świniarski współtworzy głosową stronę albumu, a jego obecność pozwala rozwijać dialogi i wielogłosowe struktury, które są ważną częścią brzmienia zespołu.

Muzykę tworzymy wspólnie. Przy Motance pomyślałam o tym, że przyniosę część tekstów i koncept, i zamkniemy się z chłopakami na dwa dni, pogramy do tego i zobaczymy co z tego wyjdzie. Nagramy wszystko, wybierzemy fragmenty które najbardziej nam sie podpbają i na tym zaczniemy pracować”

Album, do którego warto wracać

Siedem utworów „Motanki” tworzy całość trwającą około pół godziny. To wystarczająco dużo, by zanurzyć się w świecie wykreowanym przez zespół, ale na tyle niewiele, że łatwo wrócić do początku i ponownie przejść przez tę samą historię. Najważniejsze, żeby nie oczekiwać od „Motanki” łatwych odpowiedzi. Jej siła tkwi właśnie w niedopowiedzeniach, powtórzeniach i atmosferze, która nie znika natychmiast po ostatnim dźwięku. To nie jest szczególnie łatwa opowieść, ale właśnie dlatego może być bliska. Nie próbuje przekonać słuchacza, że każda strata prowadzi do czegoś lepszego. Pozwala raczej pobyć z tym, co trudne, i poszukać własnego znaczenia w obrazach, które proponuje.

O tym, skąd wzięła się „Motanka”, jak powstawał album i co kryje się za muzycznym światem Magdy Kuraś Quintet opowiedziała liderrka grupy. Posłuchajcie rozmowy Alicji Orent z Magdą Kuraś!