Słońce ponownie rządziło Kortowem!

W ostatnich dniach roku szkolnego edukatorzy z uniwersyteckiego Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji „Kortosfera” przekonują, że Słońce rządzi wszystkim. Trzecia edycja wydarzenia pod tym hasłem odbyła się w piątek 12 czerwca, utwierdzając nas w przekonaniu, że nauka może być atrakcyjna nawet wtedy, gdy tornistry powoli wędrują do szaf, a podręczniki odkładane są na najmniej dostępne półki. Jego gościem specjalnym był Karol Wójcicki, znany popularyzator astronomii.

Do obecności Słońca jesteśmy przyzwyczajeni. Jest przecież nawet powiedzenie „jasne jak słońce”, którego używamy wtedy, gdy chcemy podkreślić, że jakaś sprawa lub sytuacja jest w pełni zrozumiała, oczywista i nie budzi żadnych wątpliwości. Ale czasami warto zadać sobie pytanie, co wynika z jego obecności, co ono nam daje, dlaczego jest dla nas ważne? Czy potrzebujemy go tylko do ładnej pogody? Doskonałym pretekstem do poszukania odpowiedzi m.in. na takie pytania jest wydarzenie „Słońce rządzi wszystkim”, które po raz trzeci zorganizowało uniwersyteckie Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji.

Dyrektor Kortosfery podkreśla, że w tegorocznej edycji wprowadzono kilka zmian organizacyjnych, które mają ułatwić i uatrakcyjnić odbiór wydarzenia.

Nauczyciele zgłaszali nam potrzebę uczestnictwa w „Słońce rządzi wszystkim”, dlatego przenieśliśmy je z soboty na piątek. Ponadto podzieliliśmy je na dwie tury (a nie cztery jak w zeszłym roku) i na drugą zapraszamy osoby, które w pierwszej części dnia są w pracy”

– mówił Mateusz Pikuliński i dodał, że wydarzenie to specjalnie odbywa się w ostatnich dniach roku szkolnego – tak, aby znużonym codziennymi obowiązkami nauczycielom i uczniom zaoferować chwilę oddechu.

Wszyscy są już trochę zmęczeni i potrzebują okazji do odetchnięcia i myślę, że przyswajanie wiedzy za pośrednictwem pokazów naukowych, warsztatów, zajęć w laboratoriach czy spotkania z Karolem Wójcickim będzie tym, co zostanie w głowach. Bo – nie ukrywajmy – w tym momencie roku szkolnego wszyscy mają już dość książek (śmiech).”

Gościem specjalnym wydarzenia był Karol Wójcicki, znany popularyzator astronomii.

Zawsze mówię, że te dwa słowa definiują mnie chyba najlepiej, bo dzisiaj nie mogę powiedzieć, że zajmuję się jedną rzeczą. Popularyzacja astronomii jest moim głównym celem, ale wykorzystuję do tego wiele różnych form i metod”

– mówił w rozmowie z „Wiadomościami Uniwersyteckimi”. Karol Wójcicki prowadzi m.in. cieszący się dużym zainteresowaniem fanpage popularnonaukowy „Z głową w gwiazdach”. Jest dziennikarzem naukowym, podróżnikiem i fotografem.

Z uczestnikami wydarzenia „Słońce rządzi wszystkim” odbył dwa spotkania – w południe wygłosił wykład dla uczniów, a po południu dla wszystkich, którzy chcieli dać się namówić się na spojrzenie w niebo z zupełnie innej perspektywy. Mówiąc o zaćmieniach Słońca, Karol Wójcicki zachęcał, by w wakacyjnych planach uwzględnić 12 sierpnia.

Tego dnia w Europie będziemy mogli zobaczyć całkowite zaćmienie Słońca, które będzie najważniejszym wydarzeniem astronomicznym tego roku. Ci, którzy udadzą się np. do Hiszpanii albo na Islandię, będą mogli zobaczyć, jak dzień zamienia się w noc. Gdy zastanawiałem się nad tematem wystąpienia, to pomyślałem sobie, że ten będzie odpowiedni zwłaszcza teraz, gdy znajdujemy się u progu wakacji i zapewne także rozmaitych wyjazdów. Przytoczyłem zasady zaćmień Słońca i jednocześnie podzieliłem się swoim doświadczeniem, bo od 18 lat jeżdżę po świecie po to, by je oglądać. I jednego jestem pewien: jest to jedno z najbardziej nieprawdopodobnych zjawisk, jakie mogą zachodzić na tej planecie”

– przekonywał Karol Wójcicki.

Posłuchajcie rozmowy Marty Wiśniewskiej!

W czasach wszechobecnej dezinformacji z jednej strony, a z drugiej przesytu wiadomości, które do nas docierają, ważne jest to, aby przekazy były rzetelne, ale także atrakcyjne, np. poprzez pokazanie, że nauka jest ekscytująca i może zaoferować wiele pozytywnych emocji – w kontrze do negatywnych treści, które dominują w naszej rzeczywistości.

Celem mojej codziennej pracy jest to, aby zafascynować ludzi zjawiskami nauki – pokazać, że idą za nimi wielkie emocje. A trudno o bardziej emocjonalne zjawisko niż całkowite zaćmienie Słońca, które przeczy wszelkim zmysłom. Gdy spoglądamy na niebo w słoneczny dzień i widzimy, że nagle, w ciągu kilku minut Słońce zaczyna przygasać, aż w końcu znika, to nagle świat staje na głowie. Zamiast dnia mamy noc, zamiast Słońca mamy czarny krąg otoczony świetlistą obwódką, spada temperatura, zrywa się wiatr, ludzie krzyczą. Ładunek emocjonalny jest wówczas bardzo duży i nie ma co się temu dziwić. Wiemy przecież, że np. w starożytnym Egipcie zaćmienia Słońca były wykorzystywane do przywoływania do porządku, bo ludzie tego zjawiska nie rozumieli, a więc się go bali. Dziś doskonale je rozumiemy, ale to nie zmienia faktu, że towarzyszą mu ogromne emocje – ekscytacji, oczekiwania, euforii”

– mówił Karol Wójcicki, który w Kortosferze pojawił się po raz pierwszy.

Bardzo się cieszę, że zaproszono mnie do udziału w wydarzeniu „Słońce rządzi wszystkim”, bo takie centra nauki jak to, są wspaniałymi miejscami. W Kortosferze jestem pierwszy raz i przerwę do drugiego wykładu wykorzystam na małe tournée po tym miejscu. Na szczęście Centrum Nauki „Kopernik” w Warszawie nie ma już monopolu na popularyzowanie nauki, a w Kortosferze niezwykłe jest to, że funkcjonuje przy uczelni, więc ma bezpośredni dostęp do naukowców”

– podkreślał.

W ten czerwcowy piątek Kortosfera zamieniła się w przestrzeń pełną nauki. Przez cały dzień na uczestników czekają pokazy naukowe, warsztaty, laboratoria czy mobilne planetarium. Można zobaczyć m.in. widowiskowe doświadczenia z wykorzystaniem cewki Tesli i generatora Van de Graaffa, poznać niezwykłe właściwości luminescencji czy przekonać się, jak fascynująca potrafi być fizyka światła. Nie brakuje również okazji do samodzielnej obserwacji preparatów pod mikroskopem czy zapoznania się z najnowszymi technologiami inspirowanymi eksploracją kosmosu – z bliska można podziwiać konstrukcje wykorzystywane do badań oraz eksploracji.

Ale skoro to Słońce znajduje się w centrum uwagi, to jest oczywiście również możliwość, by się mu dokładnie przyjrzeć, a to wszystko za sprawą mobilnego obserwatorium, które przygotowali pracownicy Olsztyńskiego Obserwatorium Astronomicznego.

Mamy teleskopy, które pozwalają na obserwację Słońca. Jeden z nich to wyspecjalizowany sprzęt, który umożliwia nam obejrzenie wyższych warstw atmosfery Słońca, zwanych chromosferą. Dzięki niemu możemy zobaczyć np. wyrzuty materii, czyli to, co ludzie nazywają potocznie wybuchami na Słońcu. Możemy obserwować również granulację, czyli to, jak aktywna jest powierzchnia Słońca. Drugi z teleskopów służy do obserwacji nocnych, ale jeśli użyjemy odpowiednich filtrów, to możemy skierować go na Słońce i wówczas widzimy continuum, czyli wszystko, co świeci, np. bardzo dobrze widoczne są plamy na Słońcu”

– opowiadał Maciej Grzemski z Olsztyńskiego Obserwatorium Astronomicznego.

Nasza reporterka Oliwia Fojtuch rozmawiała także z laborantkami z Kortosfery. Opowiedziały o zajęciach przygotowanych specjalnie na tę okazję. Posłuchajcie!

Okazuje się, że wydarzenie „Słońce rządzi wszystkim” przyciągnęło do Kortosfery nie tylko mieszkańców Olsztyna i regionu, ale także nieco dalszych zakątków Polski. Wstać o 5 rano i wyruszyć w prawie czterogodzinną podróż autokarem nie obawiali się uczniowie szkoły podstawowej w Wiżajnach na Suwalszczyźnie.

Swoją klasę zabrała Bożena Zdybel, nauczycielka geografii i edukacji wczesnoszkolnej.

Jestem absolwentką Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego i zarówno samo wydarzenie, jak i budynek Kortosfery bardzo mi się podobają. Nie byłam w Kortowie już ładnych kilka lat i z przyjemnością biorę w tym udział. Myślę, że to znakomity moment, bo dzieci czują już luz, mają wystawione oceny i teraz nic tylko podziwiać i chłonąć świat”

– mówiła nauczycielka, która na Uniwersytet Warmińsko-Mazurski przyjechała ze swoją córką, Marią, uczennicą trzeciej klasy.

Podoba mi się wszystko, jestem bardzo zadowolona. Byłam bardzo zainteresowana łazikami, traktorem i dojeniem krów”

– mówiła dziewczynka. Jej nieco starsza koleżanka, Aleksandra, uczennica siódmej klasy, również była pod wrażeniem przygotowanych atrakcji.

Jest bardzo fajnie. Myślę, że wszyscy są tutaj zadowoleni – zarówno uczniowie starszych, jak i młodszych klas. Bardzo podobał mi się traktor, ale jest tutaj tyle wspaniałych rzeczy, że za długo trwałoby ich wymienienie.”

Dzieci były również usatysfakcjonowane spotkaniem z Karolem Wójcickim. Przyznawały, że pasja, z jaką opowiadał o zaćmieniach Słońca, zainspirowała je do tego, by nawet w trakcie wakacji zgłębiać wiedzę o Wszechświecie.

Kosmos jest ekscytujący i zachodzi w nim bardzo wiele zjawisk. Podoba mi się chociażby to, że podczas zaćmienia na Słońcu pojawia się świetlista obwódka. Karol Wójcicki opowiadał o różnych rodzajach zaćmień i chyba udało mi się je wszystkie zapamiętać. W wakacje postaram się dowiedzieć na ten temat więcej”

– zapewniała Michalina z SP nr 19 w Olsztynie. Z kolei Jaś z tej samej szkoły wróci do domu z ważną informacją.

Dowiedziałem się np., że w Polsce całkowite zaćmienia Słońca zdarzają się bardzo rzadko.”

Wśród uczestników można było spotkać też starszych uczniów – np. Julię, uczennicę trzeciej klasy II LO w Olsztynie.

Bardzo podobało mi się spotkanie z Karolem Wójcickim – myślę, że to, w jaki sposób on mówi, dotrze zarówno do młodszych dzieci, jak i młodzieży takiej jak my. Kończy się rok szkolny, mamy już teraz trochę mniej pracy, więc to dobry moment, żeby przyjść i dowiedzieć się czegoś innego – tego, czego nie uczą na co dzień w szkole”

– podkreślała Julia.

A jeśli komuś wciąż było zbyt mało kosmicznych doznań, to mógł udać się do plenerowego kina przed budynkiem Kortosfery, gdzie zaplanowano dwa seanse. O godz. 14:00 można było obejrzeć film pt. „October Sky” o nastolatku, który zainspirowany wyniesieniem na orbitę pierwszego sztucznego satelity Ziemi, postanawia skonstruować własną rakietę. Natomiast nieco starsi mogli zasiąść przed ekranem o 20:30 i zapoznać się z historią opowiedzianą w obrazie „Ex Machina”, który przenosi widzów do świata sztucznej inteligencji i humanoidalnych robotów.

Tradycją stało się również to, że popularyzującym naukę wydarzeniom Kortosfery towarzyszy muzyka. Tym razem publiczności zaprezentował się Stach Bukowski – pochodzący z Olsztyna artysta młodego pokolenia, którego twórczość łączy emocjonalne teksty z nowoczesnym brzmieniem.

Wydarzenie „Słońce rządzi wszystkim” jest finansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 3 czerwca resort nauki podpisał aneks do umowy dotyczącej realizacji zadania „Po wiedzę z Kortosferą – popularyzujemy naukę”, które przewiduje realizację działań związanych z popularyzacją nauki i edukacją. Oprócz „słonecznego” wydarzenia są to również Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki, Olsztyn LOVE Nauka, Noc Biologów oraz Ogólnopolskie Święto Sera. Warto odnotować, że wartość projektu wzrośnie z prawie 2 mln złotych do nieco ponad 9,5 mln złotych i będzie on kontynuowany do końca 2029 roku.